نویسنده : مهندس محمدرضا صبوری
عضو هیئت مدیره گروه بازرگانی بهنگام

انواع سنگ ساختمانی

از قدیمی ترین مصالحی که انسان در ساخت ابنیه و به خصوص خانه سازی مورد استفاده قرار داده انواع سنگ ساختمانی از نوع طبیعی است. امروز علاوه بر کاربرد فراوان آن در راه سازی، پل سازی، دیوارسازی و تولید شن و ماسه شکسته، در خانه سازی نیز به طور گسترده و وسیع مورد استفاده قرار می گیرد.
آثار تاریخی تخت جمشید نشان می دهد که کاربرد سنگ در معماری ایران از قدیم رواج داشته است. در حال حاضر نیز سنگ یکی از بهترین مصالح برای نما، کف و پله های ساختمان های مسکونی و عمومی است. امروزه معماران، سنگ را به طور وسیع در ساختمان هایی نظیر سالن های اجتماعات، هتل ها، بیمارستان ها، ساختمان های اداری، ترمینال های مسافربری، فرودگاه ها و موزه ها به کار می برند.
سنگ های مورد استفاده در کارهای ساختمانی دارای انواع گوناگون و متنوعی هستند. برای تقسیم بندی آنها می توان مشخصات مختلفی را مدنظر قرار داد. مثلاً از نظر مبدأ زمین شناسی؛ از نظر ترکیب و شکل کانی؛ از نظر نوع مصرف و کارایی، از نظر ماشین آلات فرآوری آنها و از نگاه کارخانه های فرآوری کننده. با در نظر گرفتن هر یک از این موارد انواع سنگ ساختمانی نیز طبقه بندی های مختلفی پیدا می کند. اکنون به بررسی اجمالی این طبقه بندیها می پردازیم. در نهایت این تقسیم بندی را بر حسب محصول کارخانجات فرآوری سنگ بیشتر بررسی می کنیم. یعنی بر اساس آنچه در بازار مصالح ساختمانی بیشتر مرتبط با ساختمان ها و به صورت پلاک و ابزار است.

تقسیم بندی بر اساس مبدا زمین شناسی

پیش از صحبت بیشتر درباره انواع سنگ ساختمانی درباره انواع سنگ از دید زمین شناسی صبت می کنیم . سنگ ها از نظر مبدأ زمین شناسی به سنگ آذرین ، سنگ رسوبی سنگ دگرگونی تقسیم بندی می شوند.
نتایج مطالعاتیِ ترکیب سنگ شناسی در سطح زمین، نشان می دهد که حدود هفتادوپنج درصد از  سطح قاره ها را سنگهای رسوبی و سنگهای دگرگونی ناشی از آنها تشکیل می دهد. همچنین حدود بیست وپنج درصد آن متشکل از سنگهای آذرین و سنگهای دگرگونی ناشی از آنها است.
  •  سنگ آذرین : سنگ هایی هستند که از سرد شدن و انجماد مواد مذاب داخل زمین (ماگما)، در زیر زمین (آذرین درونی) یا سطح زمین(آذرین خارجی) به وجود آمده اند. مقاومت سنگهای آذرین در همه جهات یکسان است؛ اسید کلریدریک برآنها بی اثر است و این سنگها سختی بالایی دارند به طوری که روی شیشه خط می اندازند.گرانیت ، سینیت و گابرو از انواع سنگهای آذرین هستند.
  • سنگ رسوبی: این سنگها از ته نشین شدن مواد محلول یا شناور در آب دریاها، رودخانه ها، یخچالها و هوا ، در محیطهای گازی، مایع و جامد به وجود آمده اند که رفته رفته طی مراحلی به سنگ رسوبی تبدیل شده اند. اکثر آنها از دو جزء آواری (مثل قلوه سنگ، شن، ماسه و دانه های رسی) و یک جزء شیمیایی مثل کلسیت یا ژیپس تشکیل شده اند.این  جزء شیمیایی باعث چسبیدن ذرات آواری به یکدیگر می شود. این سنگها در امتداد عمود بر بسترشان بیشترین مقاومت را دارند اما در جهت رگه های تشکیل شده، ضعیف هستند. از مهمترین سنگهای رسوبی می توان به کنگلومرا، ماسه سنگها، سنگهای رسی، تراورتن ها و بعضی مرمریت ها نام برد.
 
  • سنگ دگرگونی: چنانچه در اثر عواملی مثل دما و فشار، سنگها دچار تغییرات در شکل و ساخت و ترکیب کانی سنگ و یا باعث تبلور مجدد شوند سنگ دگرگونی تشکیل می شود. می توان از سنگهای چینی، مرمرها وبعضی از مرمریت ها به عنوان مهمترین سنگهای دگرگونی که در کارهای ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرند نام برد.
کلاً چنانچه سنگها را از این زاویه نگاه کنیم به دو دسته سخت و نرم تقسیم می شوند.
الف) سنگ سخت : همانطور که از اسم آنها پیداست این سنگها به این راحتی برش و ساب نمی خورند و به سادگی براق نمی شوند. به همین دلیل باید در فرآوری آنها از ماشین آلات و دستگاههایی مخصوص استفاده شود. این دستگاهها از دورِ موتور گرفته تا نوع مواد مصرفی در سیم برش یا دیسک برش و لقمه ساب با دیگر ماشینها متفاوت هستند. از جمله این سنگهای سخت می توان از گرانیت، گابرو، دیوریت یا سینیت ها نام برد.

ب) سنگ نرم : مابقی سنگ های موجود در بازارها همانند مرمریت، تراورتن، مرمر، چینی و لایم استون را می توان با دستگاه های برش سنگ نرم فرآوری کرد، چرا که این دستگاه ها از نظر فنی برای فرآوری سنگهای نرم طراحی شده است.

تقسیم بندی سنگ ساختمانی در عرف رایج سنگ های پلاک

این تقسیم بندی که رایج ترین و مهمترین تقسیم بندی در بازار انواع سنگ ساختمانی فرآوری شده است بیش از هر تقسیم بندی دیگری مورد استفاده است و به همین دلیل بیشتر مدنظر ماست. از این نقطه نظر سنگها به پنج دسته کلی گرانیت، مرمر، چینی، تراورتن ومرمریت تقسیم بندی می شوند، البته انواع دیگری همانند ترااُنیکس ولایم استون هم می تواند جزء این تقسیم بندیها باشد که ما به دو دلیل آنها را از این پنج دسته جدا کرده ایم اما بعداً به آنها نیز خواهیم پرداخت. دلیل اول این که مثلاَ ترااُنیکس؛ ترکیبی از تراورتن و مرمر است و شخصیت مستقلی ندارد همین طور لایم استون. دلیل دوم اینکه نسبت فراوانی این سنگها در مقایسه با سنگ ساختمانی اصلی بسیار ناچیز است.
  • گرانیت

هر سنگ ساختمانی که منشأ درونی یا آتشفشانی دارند و باید توسط دستگاه های سخت بُر فرآوری شوند در بازار به «گرانیت» معروف هستند. گرانیت سنگی است بسیار سخت، محکم ،بادوام ،خشن و جلاپذیر، با درجه سختی پنج تا هفت و دارای مقاومت فشاری بالا در برابر هوازدگی، دارای تنوع رنگ و مقاوم در برابر یخبندان.
جرم حجمی متوسط در گرانیت حدود 6 /2 تن بر متر مکعب است. مقاومت فشاری آن بین یکصد تا سیصد مگا پاسکال است و جذب آب آن معمولاً به یک درصد     نمی رسد. تخلخل آن بسیار کم و در برابر آتش مقاومت خوبی از خود نشان می دهد ولی چنانچه در همین حالت آب به آن برسد به شدت آسیب می بیند. این نوع از انواع سنگ ساختمانی از لحاظ ظاهری بیشتر بافت یکسان و یکدستی دارد و بیشتر به رنگ خاکستری یافت می شود ولی در رنگهای دیگری مانند صورتی به علت وجود فلدسپاتها دیده می شود.
سنگ گرانیت به علت سختی زیاد تا چندین سال قبل، قابل بهره برداری و استحصال به صورت پلاک نبود، ولی با پیشرفت علم مواد و بحث تکنولوژی الماسه و بکارگیری آن در این صنعت ، مصرف این سنگ نیز رواج چشمگیری یافته است.
بهترین استفاده از گرانیت زمانی است که بخواهیم از مقاومت بالای این سنگ ساختمانی در مقابل فشار و گرما و سرما و سایش استفاده کنیم مثلاً به عنوان کیوبیک و در ابعاد 10×10×10 و یا ابعاد کوچکتر و بزرگتر در حجم بسیار بالایی به عنوان سنگفرش در کشورهایی که تفاوت حداقل و حداکثر دمای بسیار زیادی دارند، استفاده می شود.  در کشور نروژ سطح خیابانهای زیادی از سنگ گرانیت کیوبیک پوشش داده شده و یا استفاده از این سنگ به عنوان جدول و پله خارجی (البته با سطح غیر صاف) در فضای خارجی بسیار رایج است. در فضای داخلی هم استفاده از انواع سنگ ساختمانی گرانیت در کف و بدنه به علت طول عمر بسیار بالا و مقاومت خوب در مقابل سایش قابل استفاده است. البته این مزایا برای ساختمانهای اداری و عمومی و یا در ساختمانهای خصوصی در قسمت های عمومی بیشترین تطابق را دارد.
باید توجه داشت که در کاربرد گرانیت در فضاهای داخلی، بحث گرم و سرد بودن رنگ و مسائلی از این قبیل که بسیار مورد توجه معماران و طراحان است، مهم و تأثیرگذار است.
سنگ گرانیت با فرآوریهای مختلف آن برای تمامی فضاهای کاربری اعم از نما، راه پله، فضاهای عمومی و خصوصی، پارکینگ و فضای باز کاربرد دارد.
در کنار محاسن ذکر شده نقایص یا معایبی هم بر سنگ ساختمانی گرانیت وارد است که به آنها می پردازیم:
مشخصاتی که باعث انتخاب یک نوع از انواع سنگ ساختمانی از نگاه یک طراح است دو وجه کلی دارد یکی «مُد» و دیگری زیبایی شناسی و ترکیبات آن. در حال حاضر سنگ گرانیت مد نیست ولی هستند معمارانی که از آن در قالب های مورد نظرشان استفاده مینمایند. با این توضیح مختصر به بررسی گرانیت در فضاهای مختلف می پردازیم:

گرانیت در نما:
از آنجا که نمای ساختمان به خصوص در شهرهای بزرگ در ارتباط مستقیم با تغییرات جوی و آلودگی هاست یکی از بهترین انتخاب ها گرانیت است. در مواقعی که سنگ ساختمانی گرانیت با رنگ روشن در نما کار شود آب برف و باران جذب شده توسط سطح سنگ گرانیت نما تا چند روز سنگ را دو رنگ کرده و نما به صورت لکه لکه دیده می شود. علت این پدیده جذب آب در قسمتهایی از سنگ و از دست دادن آب در قسمتهای دیگر سنگ است که این موضوع در سنگهای تیره اتفاق نمی افتد. سنگ گرانیت به علت سخت بودن و کم بودن خلل و فرج آن و جذب آب بسیار کم، دوغاب را به خوبی جذب نمی کند و به همین علت معمولا چسبندگی کافی بین سنگ و دوغاب بوجود نمی آید. این موضوع باعث افتادن سنگهای گرانیت در نما می شود. این اشکال گرانیت با بستن و مهار کردن انواع سنگ ساختمانی گرانیت تا قسمت زیادی برطرف می شود. چنانچه این کار با چاک دادن سنگ و بستن آن با سیم گالوانیزه قبل از دوغاب ریزی انجام گیرد «اسکوپ» نامیده می شود. روش دیگر آن «نصب خشک» است که جزئیات متفاوتی دارد و امروزه بسیار رایج است.

در حال حاضر در ایران استفاده از گرانیت برای نما نسبت به سالهای قبل از مُد افتاده و استفاده از آن به صورت های جدید کاربرد دارد ولی از منظر زیبایی شناسی ترکیبی، کماکان بسیاری از معماران از آن استفاده می کنند. در این مورد خلاقیت معماران حرف اول را می زند

سنگ گرانیت برای کف فضای خارجی:
سنگ ساختمانی گرانیت برای کف فضاهای باز بصورت ساب خورده کمتر استفاده می شود. چرا که این سنگ در این حالت بسیار لیز است و در صورت خیس شدن خطرناک می شود. استفاده از این سنگ در فضاهای خارجی مثل کف پیاده رو و خیابان و محوطه نیز به صورت ساب خورده اصلاً پیشنهاد نمی شود. ولی به صورت سطح ناصاف (تیشه ای، بوشهمر، فلیم شده، نسابیده) بسیار رایج است.
استفاده از این نوع از انواع سنگ ساختمانی به صورتی که سطح زبر و ناصافی داشته باشد یکی از اصلی ترین کاربردهای گرانیت است. همینطور استفاده از این سنگ ساختمانی جهت ساخت کلیه مصنوعات سنگی ، نیمکت و مجسمه ها، برای نصب در فضای باز نیز رایج است.


در مناطق سردسیری که عمق یخزدگی از حد معمول بیشتر است و جاده های کوهستانی و همینطور مناطقی که آبریز زیاد و بالطبع احتمال یخزدگی وجود دارد استفاده از سنگ کیوبیک گرانیت با شرایط و جزئیات استاندارد آن بیشتر می شود. برای نصب انواع سنگ ساختمانی کیوبیک باید خاک کاملاَ کوبیده شود تا در آینده نشست نکند و سپس زهکشی کاملی جهت جمع آوری آبها پس از رد شدن از سنگ انجام شود؛ مثل یک استادیوم چمن کاری شده که در موقع بارش بتوان آب را از سطح جمع کرده و از زیر هدایت کرد. پس از زه کشی باید سنگ کیوبیک به صورت خشکه کار شود ودر چیدن آن دقت لازم انجام گیرد تا قطعات سنگ کاملاً در کنار هم چفت شوند. پس از آن لازم است این سطح کار شده کامپکت شود و در نهایت درزهای بین سنگها با ماسه و مقدار کمی سیمان پر شود. در این صورت این سطح سنگ شده کاملاً قابل استفاده برای شرایط یخ زدگی و جاده های کوهستانی خواهد بود. در ضمن پیاده روی بر روی این نوع از انواع سنگ ساختمانی از لحاظ پزشکی مثل پیاده روی در جنگل وکوهستان بسیار مفید است. خیابان معروف شانزه لیزه در فرانسه سال هاست که چنین سطحی را به خود می بیند.
استفاده از سنگ ساختمانی گرانیت برای کف پله که باید مقاومت زیادی در مقابل سایش و ضربه داشته باشد یکی از بهترین پیشنهادهاست ولی متأسفانه گاهی دیده می شود که سنگ دو سانتیمتری گرانیت را برای پله انتخاب کرده، قسمتی از آن را که جلوی سنگ پله دیده می شود، با یک سنگ دو سانتی متری دیگر می چسبانند که به اصطلاح به آن «دوبل کردن» می گویند.
این عمل (دوبل کردن) از لحاظ فنی مشکلات متعددی دارد. این دوسنگ به هم چسبیده شده به مرور زمان از هم جدا شده و ظاهر نازیبایی ایجاد می کند. در ضمن قسمت جلویی سنگ کف پله که معمولاً حدود سه سانتیمتر از پیشانی پله بیرون می زند بسیار مستعد شکستن است.
پیشنهاد می شود یا حداقل از یک سنگ سه سانتیمتری استفاده شود و یا این که سنگ سه یا چهار سانتیمتری را دوبل کنیم و با مفتول این دو قسمت را به هم بچسبانیم.

تغییر رنگ گرانیت:
بحث دیگری که درمورد گرانیت ها گفته می شود، موضوع تغییر رنگ آنهاست که در بحث هوازدگی در سنگ به این موضوع خواهیم پرداخت ولی اجمالاً می توان گفت به جز بعضی از گرانیت ها مثل سبز پیرانشهر که هوازدگی در آنها منجر به تغییر رنگ از سبز به زرد می شود فرآیند هوازدگی در سنگها عمومی است وتقریباً گرانیت ها در این زمینه کمتر دچارمی شوند.بعضی از گرانیت ها دارای اکسیدها و سولفورهای آهن هستند که این سولفورها در مجاورت هوا، روی سطح انواع سنگ ساختمانی گرانیت با اکسیژن هوا وارد واکنش شده و از ظرفیتی به ظرفیت دیگر و یا سولفوراکسید شده به هیدروکسید تبدیل می شوند. بعضاً این واکنش شیمیایی گاهی با تغییر رنگ همراه است که در این مورد گرما و رطوبت می تواند همانند یک کاتالیزور به سرعت این واکنش که منجر به تغییر رنگ می شود کمک کند. لذا یک سنگ ساختمانی گرانیت مستعد تغییر رنگ در شرایط مختلف، بسته به اینکه در مجاورت نور زیاد (نمای جنوبی) یا نور کم (نمای شمالی) ویا فضای داخلی به دور از آفتاب ویا در منطقه شرجی پر رطوبت و یا خشک و سرد قرار گیرد در مدت زمانهای متفاوتی دچار تغییر رنگ می شود.
گرانیت های خارجی:
امروزه میزان استفاده از گرانیت های خارجی به دلیل مسائل اقتصادی به سرعت در حال افزایش است. مطلبی که به عنوان عیب گرانیت های خارجی به خصوص گرانیت چینی گفته می شود این است که این سنگها رنگ شده هستند و به مرور زمان رنگ خود را از دست می دهند.

این ادعا در مورد همه انواع سنگ ساختمانی گرانیت چینی صادق نیست و صرفا دو یا سه نمونه سنگ رنگ شده چینی وارد ایران شده است که مشخص هم هست و مابقی فرقی با سنگهای ما ندارد ولی بعضی از سنگهای مشکی توسط بعضی از فروشندگان با واکس مشکی سنگ، مشکی تر می شوند. این سنگها را می توان با ریختن آب گرم بر روی سنگ و چند بار ایجاد اصطکاک روی آن تست کرد. چنانچه این آب گرم تیره شد مشخص می شود که سنگ رنگ شده است. هنگام برش سنگ با دستگاههای فرز آبی هم، سنگهای رنگ شده خود را لو می دهند و معمولاً آب برگشتی حاصل از برش را رنگی می کنند.
ولی سنگ های طبیعی فقط آب را مقداری کدر می کنند که با فرونشستن ذرات آن آب دوباره صاف می شود.
  • تراورتن

انواع سنگ ساختمانی تراورتن جزء سنگهای رسوبی است که منشأ خارجی دارند و در نتیجه حرکت یا ته نشین شدن ذرات سنگهای قبلی یا رسوب مواد محلول در محیطهای مختلف (سطح زمین، رودخانه، دریاچه، دریا، یخچال) و بالاخره از سیمان شدن و به هم چسبیدن ذرات سنگهای مختلف و برجا تشکیل می شود.
سنگ ساختمانی تراورتن آهکی است که دارای منشأ شیمیایی است و مواد آن بیشتر کربنات کلسیم ته نشین شده است که در نزدیکی چشمه ها، غارها و حوضچه های مردابی است. بافت آن متخلخل است و بصورت لایه لایه نیز وجود دارد، وجود حفره های سنگ به دلیل خروج گازها هنگام ته نشین شدن و در پاره ای از موارد به دلیل تجزیه گیاهان است. تراورتن ها از مشخصه های مهم چشمه های معدنی هستند که سختی آن حدود سه است ودر رنگهای قرمز، لیمویی، زرد، گردویی، دودی، سفید و کرم دیده شده اند.

تراورتن در نمای خارجی:
سنگ تراورتن تا چند سال پیش یکی از کم مصرف ترین سنگ ها بود چراکه خلل و فرج وتخلخل آن عیب محسوب می شد ولی مدتی است که معماران و طراحان در کل دنیا توجه خاصی به آن کرده اند. طوری که این سنگ در حال حاضر پر مصرف ترین سنگ در بین پنج گروه اصلی انواع سنگ ساختمانی است.
سنگ تراورتن با داشتن طیف وسیعی از رنگها ازروشن تا تیره و رنگهای متنوع و بسیار گرم و شاد و انواع و اقسام نقش ها دارای خاصیتی بی نظیر در بین سنگها است. از جمله خواص بی نظیر این سنگ می توان به لایه لایه بودن آن اشاره کرد.این سنگ به جهت لایه لایه بودن در دو جهت قابل برش است. چنانچه سنگ تراورتن موازی این صفحه ها بریده شود تصویر این لایه ها به صورت امواج ابر و بادی بر روی سنگ می افتد که در اصطلاح به آن بی موج یا بی راه یا cross-cut میگویند. چنانچه  صفحه برش عمود بر این صفحات حرکت کند، به آن موجدار یا به راه یا vein-cut می گویند در این حالت تصویر صفحه های تشکیل دهنده بر صفحه  برش خورده، تصویر خطوطی موازی است.


انواع سنگ ساختمانی تراورتن در حالت بی موج (cross-cut) محکم تر است و محل بین صفحه ها در سنگ موجدار (vein-cut) که همان خطوط روی سنگ است، محل ضعف سنگ تراورتن است و دیده شده که تراورتن معمولاً از همین خطوط می شکند. برای تصور بهتر می توانیم یک تنه درخت چند ساله را مثال بزنیم که هرسال که از عمرش گذشته لایه ای روی لایه قبلی شکل گرفته است.
چنانچه شما برش را عمود بر طول تنه درخت بزنید تصویرش در مقطع آن یک سری دوایر متحدالمرکز خواهدبود که به آنها cross-cut می گوییم ولی چنانچه برش در طول تنه درخت باشد، تصویر رگه ها بر روی مقطع برش، تصویر خطوط موازی می شود که به این حالت vein-cut می گوییم آسیب پذیری چوب از محل همین لایه ها است که تبدیل به خطوط موازی شده است.
.

به هر صورت در یک کلام می توان گفت :
سنگ ساختمانی تراورتن می تواند با همین خاصیت، خود را از دیگر سنگها منفک نماید.
خاصیت و حسن دیگر تراورتن استعداد خاص این نوع از انواع سنگ ساختمانی در پذیرش انواع فرآوریها بر روی سطح خود است. شاید سنگهای دیگر هم در بعضی خواص با تراورتن مشترک باشند ولی قطعآ تراورتن در این خصوصیت بی همانند است.
مثلآ می تواند به صورت مات (honed)، یا براق (polish)، یا تیشه ای (hatchet)، یا چکشی (bush hammer) یا سند بلاست (sand blast)، یا چرمی (brush)، یا بدون فرآوری (un polish)، یا آنتیک (antique)، یا ابزار و پروفیل (profile)، کار شود. همچنین سطح آن می تواند با روشهای مختلفی پر شود که هر کدام خواص خود را دارد. مثلاً می تواند با بتونه(primer)، رزین (resin)، اپوکسی (epoxy)، سیمان(cement) پر شود که هر کدام از اینها به رنگهای متنوعی در می آیند و بعضی از آنها می توانند بی رنگ (transparent) و یا مثل شیشه (glass) باشند.
تمام این اصطلاحات در قسمتهای بعدی که مربوط به کلمات کلیدی انواع سنگ ساختمانی است، توضیح داده خواهد شد.
این سنگ به علت داشتن خلل و فرج ، دوغاب سیمان یا ملات پشت خود را به خوبی جذب می کند. این ویژگی باعث می شود تا سنگ ساختمانی تراورتن سالیان متمادی در برابر انقباض و انبساط و سرما و گرما، دوام بیاورد.


همین تخلخل به تراورتن کمک می کند تا در زمانی که آب در آن نفوذ می کند، یخ می زند و افزایش حجم پیدا می کند، سنگ نشکند؛ چرا که این افزایش حجم را در حالت الاستیسیته خود تحمل می کند و فضاهای خالی آن در موقع افزایش حجم کمک می کند تا برخلاف سنگهای دیگر مثل مرمریت دچار هوازدگی در مواقع یخ زدگی، نشود. با این توضیح یکی از بهترین انتخابها برای فضاهای خارجی، چه نما وچه محوطه و حتی مصنوعات سنگی، انواع سنگ ساختمانی تراورتن است؛ البته با در نظر گرفتن مسائل فنی آن. تراورتن به علت نرمی و یکپارچگی خاصی که دارد بهترین گزینه برای کارهای ابزاری است. چون به خوبی در دست کسی که می خواهد او را به شکلی در آورد مطیع و آرام است. لذا امروزه اکثر مصنوعات سنگی از میز و نیمکت گرفته تا مجسمه های سنگی تراورتن است.

برای کف فضاهای خارجی نیز تراورتن یکی از بهترین انتخاب هاست. چراکه سطح آن می تواند زبر شود تا از سر خوردن جلوگیری نماید. در ضمن مقاومت لازم را برای فضاهایی که نیاز به مقاومت سایشی و خمشی بالا دارند تأمین می نماید. چنانچه از تراورتن های دو سانتی یا چهار سانتی و یا با ضخامت های بالاتر استفاده نماییم این سنگ تحمل بار خوبی دارد.
امروزه استفاده از این نوع از انواع سنگ ساختمانی در فضاهای خارجی هم بسیار رایج و به جاست. این سنگ بصورت رنگهای متنوع و خاصیت تیشه خوری در سطح می تواند کمک حال طراحان در فضاهای باز باشد. همین طور تراورتن می تواند به صورت کیوبیک هم استفاده شود، همانند آنچه در بخش گرانیت ذکر شد.
استفاده از تراورتن به عنوان جدول هم کاملاً فنی، مقرون به صرفه و راهگشاست. به خصوص در بخشهایی مثل جنوب ایران که کمتر در معرض آبهای کثیف قرار دارد.
یکی از مستعدترین انواع سنگ ساختمانی در زمینه  تعمیر و نگهداری سنگ (که در بخشهای بعد به آن خواهیم پرداخت) سنگ ساختمانی تراورتن است چنانچه این سنگ در نما کثیف شده باشد، می توان آنرا با انواع روغنها براق کرد. حتی می توان آنرا شستشو داد، یا سند بلاست کرد ویا حتی نقشهایی در محل به آن اضافه نمود.

تراورتن در فضای داخلی:
هرچه می گذرد بر میزان استفاده از تراورتن در فضاهای داخلی افزوده می شود. رنگهای گرم و متنوع، طیف رنگی بسیار زیاد، انواع فرآوری، طیف قیمتی بسیار متنوع و انواع کارهای ابزاری جدید و ماشینی که روی این سنگ انجام می شود را می توان از عوامل اصلی این اقبال عمومی به استفاده از تراورتن در فضاهای داخلی دانست.
شاید اگر کمی در زمان به عقب برگردیم، به یاد بیاوریم که زمانی بود که چنانچه شما سنگ ساختمانی تراورتن را برای فضاهای داخلی مانند راه پله پیشنهاد می دادید با امتناع کارفرمایان مواجه می شدید، چرا که سوراخهای تراورتن را برای آن فضاها متناسب نمی دیدند ولی در حال حاضر همین تخلخل و داشتن سوراخ هم برای بعضی از سنگها به صورت حُسن درآمده چراکه مُد به سمت طبیعی  (natural)جلوه دادن محیطهای داخلی پیش می رود.

تقسیم بندی سنگ در عرف رایج سنگهای پلاک

انواع سنگ ساختمانی تراورتن در خواصی با سنگ مرمر مشترک است. امروز استفاده از طرحهای بوک مچ (book match) در کف لابی، بدنه و قسمتهای مهم ساختمان توسط مرمر و تراورتن بسیار رایج است و صد البته زیبا وچشم نواز. نقشهای روی سنگهای تراورتن چنانچه موقع برش به صورت  سر هم حفظ شود وبعد از ساب و فرآوری در جهت مشخص کنار هم قرار گیرد می تواند طرحهای بسیار زیبا و متنوعی را که هر کدام همانند یک نقاشی بسیار هنرمندانه است به نمایش بگذارد.

بوک مچ می تواند دو تایی، چهارتایی ویا بیشتر باشد و همینطور می تواند به صورت توالی دو یا چند سنگ و در مجموع یک طرح واحد باشد. امروزه استفاده از این خاصیت تراورتن و مرمر روز به روز در حال افزایش است وبعضاً سنگهایی هستند که به تنهایی زیبا نیستند و چه بسا نامنظم و شلوغ دیده شوند ولی با این روش می توانند به بهترین تابلوی سنگی تبدیل شوند. از لحاظ معماری انواع سنگ ساختمانی تراورتن و نقشهایش همخوانی بسیار نزدیکی با مواد موجود در طبیعت اطراف خود دارد. گل و سبزه، خاک آجر، رنگ و فلز از عناصری است که می تواند به خوبی توسط طراحان ساختمانی در کنار تراورتن به کار گرفته شود.
امروزه استفاده از کارهای ابزاری (دستی و ماشینی) روی سنگ تراورتن در حال توسعه است و از آن استفاده بسیار زیادی می شود استفاده هایی که در بخش ماشین آلات ابزار بیشتر به آن خواهیم پرداخت. یک نمونه از این کارهای ماشینی طرحهایی است که محصول ماشین پروفیل است و واقعاً تنوع بسیار زیادی دارد و می تواند پاسخگوی هر سلیقه ای باشد.
  • چینی (کریستال)

سنگ ساختمانی چینی، توده سنگ های آهکی یا دولومیتی هستند که در اثر عوامل درونی، نظیر درجه حرارت و فشار، دوباره متبلور شده اند و از این رو جزء سنگ های دگرگون به شمار می روند. سنگهای چینی در نقاط مختلف از نظر میزان دگرگونی و بعضی ترکیبات شیمیایی متفاوت هستند. سنگ چینی اغلب دارای بلورهای درشت است. این بلورهای درشت وجه تمایز سنگ چینی با سنگ های کربناتی رسوبی است.
از نظر ساختمان درونی سنگ و دانه بندی کریستال سنگ، یک معدن با معدن دیگر متفاوت است. کانی اصلی تشکیل دهنده اغلب چینی ها کلسیت است. همچنین سنگهای چینی دارای کانی هایی مانند کوارتز، گرافیت، هماتیت، سیمونیت، پریت و... نیز هستند.
در بعضی از سنگ های چینی کوارتز وجود دارد که با افزایش آن میزان سختی سنگ زیادتر می شود.
اگر سنگ چینی کاملا ً خالص باشد دارای رنگ سفید و درخشندگی است، رنگ خاکستری روشن تا سیاه در این سنگ ها نشان دهنده وجود مواد کربن دار در آنهاست. رنگهای سبز معمولا ً توسط کلریت یا سیلیکاتهای دیگر تولید می شوند. رنگ صورتی و قرمز به علت وجود ذرات بسیار ریز پراکنده هماتیت و یا کربنات منگنز و رنگ زرد و کرم بر اثر وجود لیمونیت است.
جذب آب در سنگ های چینی یا سنگ آهک متبلور معمولا ً کمتر از یک در صد است. وزن مخصوص آن 7/ 2 تن بر متر مکعب است. از مقاومت متوسطی برخوردار است. انواع سنگ ساختمانی چینی مقاومتی بین نوزده تا یکصدوچهل مگاپاسکال دارد. مقاومت فشاری متوسط آن نیز در حدود یکصدوده مگاپاسکال است. مقاومت خمشی آن بین شش تا پانزده مگاپاسکال و مقاومت کششی آن به طورمتوسط چهار مگاپاسکال است. تخلخل این سنگ بسیار کم و بین 3 /0 تا 2/ 1 درصد است.

سنگ چینی در نمای خارجی:
استاده از سنگ چینی برای نما و فضای خارجی کاملاً فنی و صحیح است. سنگ چینی از لحاظ جذب آب و چسبندگی دوغاب بین انواع سنگ ساختمانی گرانیت و تراورتن است.
نه به اندازه ی تراورتن جذب کننده دوغاب و نه به اندازهء گرانیت نچسب است.
در ایران استفاده از این سنگ ساختمانی برای نما از قدیم رایج بوده. اگر دقت کرده باشید سنگ چینی نمای اصلی بسیاری از ساختمانهای قدیمی به خصوص در مناطق گرمسیر است، چرا که رنگ روشن آن باعث می شود تا گرمای زیادی جذب نما نشود و ساختمان از گرمای زیاد در امان باشد.
مقاومت این نوع از انواع سنگ ساختمانی در مقابل هوازدگی سطحی و عمقی به طور متوسط خوب و قابل اعتناست و در بعضی از معادن، سنگ چینی می تواند با تراورتن و گرانیت هم رقابت کند.


بنای اُپرای شهر اُسلو در کشور نروژ نمونه  بسیار خوبی است که در آن از این سنگ ساختمانی در قسمتهای خارجی استفاده شده است. این بنای مهم معماری در نزدیکی دریاست و مقداری از آن در آب فرورفته و ایده  شکلی آن کوه یخی است که از دریا بیرون آمده. با توجه به درجه حرارت بسیار پایین دمای دریا در نروژ که همیشه زیر صفر است انتخاب این سنگ از یک طرف کمک کرده تا تداعی کننده  رنگ سفید یخ باشد واز طرف دیگر مقاومت خوب سنگ امکان داده که از آن در چنین فضایی استفاده شود. البته برای جلوگیری از   لیز خوردگی، روی سنگ را کاملاً تیشه ای (بوشهمر bush hammer) کرده اند و برای اطمینان از مقاومت سنگ در طول سالهای درازو عمر بالای آن از سنگ ضخیمتر یعنی هشت سانتی متری استفاده  کرده اند. همچنین کل سنگ را به صورت خشک نصب  کرده اند. این بنا در مجموع کار بسیار زیبا و جذابی شده است. زینت بخش این شاهکار، سنگ  چینی کارارا  است که یکی از    معروف ترین معادن چینی دنیا به شمار می رود.
این نوع از انواع سنگ ساختمانی می تواند برای مصنوعات سنگی هم مورد استفاده قرار گیرد. حتی کیوبیک آن هم مثل کیوبیک گرانیت و تراورتن مصرف می شود. سنگ چینی به صورت جدول هم می تواند مفید و زیبا باشد مثلاً استفاده از آن در طرح بازسازی پیاده رو و جوی آب خیابان ولی عصر (عج) کاملاً به جا و صحیح است. در این طرح برای ساخت تمامی جدولها از میدان تجریش تا میدان راه آهن تهران از سنگ چینی لایبید بدون فرآوری  (un polished) استفاده شده که در قسمتهایی از کارها این جدولها تیشه ای شده اند و مختصری هم ابزار خورده اند.در بعضی قسمتهای کف نیز کیوبیک گرانیت و در بعضی قسمتها کیوبیک چینی به کار رفته است

سنگ چینی در فضای داخلی:
استفاده از انواع سنگ ساختمانی پیرو فاکتورهای مختلفی است که یکی از آیتمهای اصلی آن مُد است. در یک کلمه  در حال حاضر سنگ چینی برای فضای داخلی مُد نیست. یک قسمت آن به این موضوع بر می گردد که چون چینی دارای رنگهای سفید و خنثی و سرد است، فضای داخلی را به آن گرما و جذابیتی که موردنظر طراح است نمی رساند. دلیل دیگر اینکه این سنگ را کارخانه هایی با کیفیت ساب و برش پایین فرآوری کرده اند و ما عادت کرده ایم چینی را با کیفیت فرآوری بد و بیشتر در ابعاد بیست سانتیمتر طولی و در مکانهای درجه چندم ببینیم. این یک عامل مهم روانی است که تقاضای سنگ ساختمانی چینی را در فضاهای داخلی به حداقل میرساند اما بعید نیست در آینده با فرآوری خوب و در ابعاد بزرگ دوباره مُد شود و بتواند جایگاه تازه ای برای خودش دست وپا کند. خوش شانسی و اتفاقی که در سالهای اخیر برای تراورتن افتاد در خانه سنگهای چینی را هم بکوبد.
این اتفاق در سال های گذشته برای سنگ لاشتر هم افتاد. این سنگ همیشه به صورت تیشه ای استفاده می شد و قیمت پایینی داشت. عده ای پیدا شدند که بلوک خوب و بزرگ وقوارۀ آن را خریدند؛ اسلب گرفتند؛  خوب فرآوری کردند و صادر نمودند. کم کم بازار داخل هم به ارزش آن پی برد و بعد از سالها به عنوان سنگ تزئینی ساب خورده برای خودش جایی باز کرد وتقاضا برای این سنگ بالا رفت.
در این زمینه رگه های سنگ ساختمانی چینی می تواند کمک زیادی به جلب نظر بیشتر طراحان و مصرف کنندگان کند. چنانچه از داستان بوک مچ (book match) نظیر سنگهای مرمرو تراورتن در سنگهای چینی هم استفاده شود (این شدنی است) این سنگ می تواند به زودی از یک سنگ کم ارزش، به یک سنگ تجاری با ارزش تبدیل شود.


با یک بار بازدید از یک نمایشگاه اروپایی –به خصوص ورونا- میتوان عملی بودن چنین  دیدگاهی را با چشم دید. ببینید که چطور از یک سنگ ساختمانی چینی کارارا و مشابه آن، استفاده های زیبا، به یاد ماندنی و در خور این سنگ میشود و آنها که به این زیبایی سنگ چینی را دوباره زنده کردند حتماً دعای خیر سنگهای چینی پشت سرشان خواهد بود. استفاده از سنگ چینی جهت تابلو سنگهای cnc سه بعدی هم بسیار زیبا وجذاب است.
چنانچه بخواهیم از سنگی نازک توقع مقاومتی خوب داشته باشیم و آن سنگ هم خیلی سفت و محکم و غیر قابل فرآوری نباشد، از چه سنگی استفاده کنیم؟
چنانچه بخواهیم نقشی را روی سنگی حکاکی کنیم و آن سنگ را در معرض برف و باران هم قرار دهیم و مثل تراورتن نیاز به فرآوری جدی نداشته باشد، از چه سنگی استفاده کنیم؟  جواب مشخص است؛ سنگ ساختمانی چینی!
این بحث برای طراحانی که خودشان مؤلف یا مدساز هستند می تواند جالب توجه باشد.بد نیست معدن داران هم به این نکته توجه داشته باشند که احتمال دارد یک روز دوباره سنگ چینی مد شود. چراکه هم لیاقتش را دارد و هم پیشینه اش را. سنگ چینی توسط دستگاههای برش سنگ نرم بریده می شود و معمولا ً نیاز به توری و رزین خاصی ندارد، چرا که دارای تخلخل و رگه های خالی بسیار کمی است.
پدیده رد شدن نور از سنگ، پدیده بسیار جذابی در معماری سنتی و مدرن است هرچند این پدیده مخصوص مرمرهاست و در آینده بحث آن خواهد آمد اما در بعضی از سنگ های چینی هم وجود دارد و انواع سنگ ساختمانی چینی در این خاصیت تا حدودی با سنگهای مرمر شریک است و یکه تازی سنگ مرمر را تحت تأثیر قرار داده.
  • مرمریت

دسته بندی سنگ به مرمریت و غیر مرمریت شاید بتواند وسیع ترین طیف را از لحاظ مواد تشکیل دهنده، تشکیل دهد. در این نوع از انواع سنگ ساختمانی که کاملا ً توسط بازار شناخته شده است، ازسنگهای آهکی تا ماسه سنگ ها قرار دارند. بعضی از آنها جزء دسته  سنگهای رسوبی و بعضی سنگهای دگرگونی محسوب می شوند.
آن دسته از مرمریتها که جزء ماسه سنگها محسوب می شوند به طور معمول از دانه های کوارتز تشکیل شده اندو به وسیله  مواد سیمانی به هم متصل شده اند. ماسه سنگها  ساختاری لایه لایه دارند و در تمام آنها رگه ها را می توان مشاهده کرد. دانه های تشکیل دهنده  ماسه سنگ ها از حدود هفتاد میکرون تا چهار میلیمتر قابل مشاهده است که با درشت شدن دانه ها به «کنگلومرا» تبدیل میشوند. این قطعات ریز و درشت توسط ماده  دیگری که نقش سیمان را بازی می کند بهم می چسبند. در میان این سیمان ها، سیمان سیلیسی بادوام ترین آنهاست. اکسید آهن نیز سیمانی قوی است اما احتمالاً نسبت به سیلیس ضعیف تر باشدضمن اینکه باعث رنگی شدن سنگ می شود. سیمان رسی دارای معایبی است. رس چسبانندهءبا قدرتی نیست، به علاوه موجب جذب رطوبت سنگ میشود لذا سنگ را در برابر یخبندان آسیب پذیر می کند. همیشه ماسه سنگهای سخت و با جذب آب کم، دارای عمر زیادی هستند اما انواع نرمتر آن ممکن است در اثر یخبندان خراب شوند. همانطور که گفته شد، رگه های رسی در سنگ، نقطه ضعف به شمار می روند.


جرم حجمی ماسه سنگها معمولا ً حدود 6/ 2 تن بر متر مکعب است. ماسه سنگها از نقطه نظر جذب آب دامنه  گسترده ای دارند. انواع سخت و متراکم آن، کمتر از یک درصد جذب آب دارند. مقاومت فشاری این نوع از انواع سنگ ساختمانی بین شصت تا هشتاد مگاپاسکال است. بسیاری از ماسه سنگها بر اثر قرار گرفتن در معرض جو و به علت اکسیداسیون ترکیبات آهنی موجود در آنها دچار تغییر رنگ می شوند. این تغییر رنگ لزوماً نشانه  تخریب سنگ نیست، چرا که گاهی موجب زیباتر شدن سنگ می شود. قسمتی دیگر از مرمریت ها سنگهای آهکی هستند. این مرمریتها همیشه لایه لایه اند لذا گاهی مرمریتها سنگ آهک ریزدانه نیز نامیده می شوند. این سنگها غالباً درزه یا رگه دارند و بیش از سنگهای نوع ماسه سنگ، در آبهای سطحی قابل انحلال اند.

سنگ آهکها دارای بافت متغیری بوده ولی اکثر آنها ریز دانه اند. آنهایی که درشت دانه هستند، متشکل از بلورهای درشت یا قطعات فسیل اند. انواع ریز دانه قابلیت پرداخت بهتری دارند و پایداری آنها در برابر هوازدگی بیشتر است. سنگهای آهکی معمولا سخت نیستند، در حالیکه سنگ آهکهای متراکم معمولا سخت و انواع متخلخل آن سست هستند. انواع مختلف سنگ آهک متراکم سخت، دارای جذب آب پایین و کمتر از دو درصد هستند اما در انواع دیگر با چگالی کمتر که به عنوان انواع سنگ ساختمانی نیز قابل استفاده اند، جذب آب بیشتری نیز دیده شده است یعنی حدود چهار تا دوازده درصد که اصطلاحاً به آنها –لایم استون- می گویند. سنگ آهک با داشتن جرم حجمی زیاد، در برابر قلیایی ها مقاوم است.

مرمریت ها در فضای خارجی:

نوع ترکیب کانی ها و اجزاء تشکیل دهنده مرمریتها طوری است که اکثراً سریع دچار هوازدگی در سطح و عمق می شوند و به همین دلیل مصرف این سنگهادر فضای آزاد پیشنهاد نمی شود چرا که در مدت زمان کمی ابتدا سطح آن دچار هوازدگی می شود و سپس با نفوذ آب در رگه های این سنگها شاهد خوردگی و حل شدن آهکهای کناری درزها خواهیم بود. هنگام یخ زدگی و افزایش حجم، کم کم نمای آن دچار ترکهای عمیق می شود. مرمریتهایی که از جنس سنگ آهک هستند ابتدا با فرآیند حل شدن هوا زده میشوند. تأثیر باران یا آبهای سطحی ممکن است، کند و تدریجی رخ دهد ولی حتماً رخ می دهد. این تاثیر احتمالاً به شکل کاملاً غیر یکنواخت خود را نشان خواهد داد. اگر بخشی از انواع سنگ ساختمانی ، سیلیسی شده باشد، این قسمت ها در برابر فرآیند انحلال بیش از بخش های کربناتی مجاور مقاومت می کنند و ظاهر سنگ به صورت غیر یکنواخت و آبله رو می شود. گاهی دیده شده که سطح این سنگها پوسته پوسته شده، از سنگ اصلی جدا شده اند.

پس در مجموع استفاده از انواع سنگ ساختمانی مرمریت برای فضای خارجی مناسب نیست مگر با 2 شرط:
  1. سنگ بسیار ضخیم باشد. یعنی ضخامتی بیش از چهار سانتیمتر داشته باشد آن هم در سنگهای مرمریت سیلیسی و محکم این ضخامت باعث عدم نفوذ آب و خوردگی سنگ و موجب تأخیر در در تَرَکهای عمیق میشود.
  2. سطح سنگ ساب خورده نباشد. مثلا ً تیشه ای یا بادبر باشد و یا به هر روش دیگر غیر براق باشد. در اینصورت چنانچه حتی سطح سنگ دچار هوازدگی شد این هوازدگی به علت غیر صاف و غیر براق بودن سنگ ساختمانی ، چندان به چشم نمی آید.
مثال معروف آن برج آزادی است که در آن از مرمریت شهیادی استفاده شده است، آن هم با سطحی غیر براق و به صورت ناصاف و ضخیم. یا استفاده هایی که از سنگ مرمریت گندمک در فضای خارجی می شود می تواند نمونه ای از استفاده ی مناسب این نوع از انواع سنگ ساختمانی باشد. معمولاً این سنگ را به صورت تیشه ای یا سندبلاست یا بادبر استفاده میکنند که سطحی غیر براق دارد و کمترین ضخامت مورد استفاده در آنها نیز 5/ 2 سانتیمتر می باشد. یکی از اشتباهات رایج در استفاده از سنگ مرمریت همین استفاده  نامناسب آن در فضاهای خارجی است. اشتباهی که همه  ما بارها آن را دیده ایم.

مرمریت ها در فضای داخلی:

یکی از بهترین و به جاترین استفاده از سنگ ساختمانی مرمریت، به کارگیری در فضای داخلی است. مرمریت کاملاً برای ایفای چنین نقشی مستعد است و امتحان خوبی در این زمینه پس داده است. محل جولان سنگ مرمریت به محض ورود به ساختمان از بدنه لابی کف، راه پله ، کف واحدها شروع می شود و مأموریتش را در فضای بسته به خوبی انجام می دهد. انواع رنگها به خصوص کرم استخوانی، رنگهای سبز، قرمز، قهوه ای، بژ، سیاه، خاکستری و تقریباً هر رنگی در مرمریت ها پیدا می شود. غیر از تنوع رنگ، زیبا ترین نقشها را هم می توانید روی مرمریتها پیدا کنید. این خاصیت به همراه ساب پذیری مناسب، باعث شده مرمریت برای فضای داخلی پیشنهادی بهینه به معنای واقعی باشد. چرا که در فضای داخلی سرما وگرما، برف و باران، تهاجم مواد خورنده، سایش و ضربه جدی وجود ندارد؛ در عوض کارکرد رنگ و معماری گرم و خودمانی در فضای داخلی بسیار مطلوب است. چنانچه این سنگ ها توسط ماستیکها و رزین های مخصوص آن فرآوری شوند، می توانند تا حد بسیار زیادی قابلیت های خود را افزایش دهند و همان طول عمر مورد نیاز ما راداشته باشند.
سنگهای مرمریت هم انواع ضعیف و قوی دارند. این قوت و ضعف را با روشهای مختلفی می توان تشخیص داد. تجربه  شخصی، سؤال از فروشندگان انواع سنگ ساختمانی ، استفاده از جداول مقاومت فشاری و سایشی و بازدید های موردی می تواند شما را به نتیجه  مطلوب برساند.
برای کف راه پله و فضاهای مشاع لازم است از مرمریت های محکمتر و مقاومتری استفاده کرد.
همینطور اگر برای قسمتهای عمومی یک بیمارستان یا یک فضای عمومی در حال انتخاب سنگ ساختمانی مرمریت هستیم، باید به این مسأله توجه جدی داشته باشیم.
در هر صورت با وجود تمام معایب وارد به سنگهای مرمریت، به راحتی نمی توان از خیر آنها گذشت. مثلاً سنگ مرمریت کرم استخوانی دهبید یکی از انتخابهای زیبا و عموم پسند است. از مهمترین سنگهای مرمریت ایران می توان به سنگ های زیر اشاره کرد:
مرمریتهای دهبید، کاشمر، آباده، صلصالی، گندمک، کِرِم کرمان، بجستان، هرسین، خوی، ارومیه و بسطام.
از این سنگها میتوان به عنوان ابزار سنگی و هر نوع مصنوعات سنگی استفاده کرد. بهتر است که این مصنوعات در داخل ساختمان استفاده شوند. همانطور که گفته شد چنانچه استفاده از مرمریتها در فضای خارجی مد نظر است باید دو شرط استفاده از آنها در فضای خارجی رعایت شود.

سنگ چینی در فضای داخلی:
استفاده از انواع سنگ ساختمانی پیرو فاکتورهای مختلفی است که یکی از آیتمهای اصلی آن مُد است. در یک کلمه  در حال حاضر سنگ چینی برای فضای داخلی مُد نیست. یک قسمت آن به این موضوع بر می گردد که چون چینی دارای رنگهای سفید و خنثی و سرد است، فضای داخلی را به آن گرما و جذابیتی که موردنظر طراح است نمی رساند. دلیل دیگر اینکه این سنگ را کارخانه هایی با کیفیت ساب و برش پایین فرآوری کرده اند و ما عادت کرده ایم چینی را با کیفیت فرآوری بد و بیشتر در ابعاد بیست سانتیمتر طولی و در مکانهای درجه چندم ببینیم. این یک عامل مهم روانی است که تقاضای سنگ چینی را در فضاهای داخلی به حداقل میرساند اما بعید نیست در آینده با فرآوری خوب و در ابعاد بزرگ دوباره مُد شود و بتواند جایگاه تازه ای برای خودش دست وپا کند. خوش شانسی و اتفاقی که در سالهای اخیر برای تراورتن افتاد در خانه سنگهای چینی را هم بکوبد. این اتفاق در سالهای گذشته برای سنگ لاشتر هم افتاد. این نوع از انواع سنگ ساختمانی همیشه به صورت تیشه ای استفاده می شد و قیمت پایینی داشت. عده ای پیدا شدند که بلوک خوب و بزرگ وقوارۀ آن را خریدند؛ اسلب گرفتند؛  خوب فرآوری کردند و صادر نمودند. کم کم بازار داخل هم به ارزش آن پی برد و بعد از سالها به عنوان سنگ تزئینی ساب خورده برای خودش جایی باز کرد وتقاضا برای این سنگ بالا رفت.
در این زمینه رگه های سنگ چینی می تواند کمک زیادی به جلب نظر بیشتر طراحان و مصرف کنندگان کند. چنانچه از داستان بوک مچ (book match) نظیر سنگهای مرمرو تراورتن در سنگهای چینی هم استفاده شود (این شدنی است) این سنگ می تواند به زودی از یک سنگ کم ارزش، به یک سنگ تجاری با ارزش تبدیل شود.
  • مرمر

سنگ ساختمانی مرمر از جمله سنگهای آهکی دگرگون است. یعنی ابتدا سنگهای رسوبی آهکی تشکیل شده و سپس به مرور زمان دگرگون شده است و این تبدیل به این علت است که ساختار اولیه اش تغییر یافته و سنگ آهک و دولومیت، دوباره متبلور شده و مرمر کریستالی تشکیل شده است.
سنگ مرمر دارای رنگهای سفید، خاکستری ، سیاه، سبز، قرمز، زرد وارغوانی است. سنگی است بسیار زیبا و جلاپذیر و شفاف؛ که نور را از خود عبور می دهد و سختی آن بین 3 تا 5/5 است. بسیاری از مرمرها زمانی که در معرض عوامل جوی قرار می گیرند، دوام و استحکام خود را از دست می دهند. برخی از انواع سنگ ساختمانی مرمر دارای 99 درصد کربنات کلسیم هستند. وجود املاح بعضی از فلزات مانند: آلمینیوم و منیزیم در سنگ مرمر باعث تنوع رنگ آن می شود. مرمر خالص کاملا ً سفید است.


مرمر در فضای خارجی:

در حال حاضر در کشور ایران مرسوم شده که انواع سنگ ساختمانی مرمر برای اماکن متبرکه و مساجد استفاده می شود، به همین علت چنانچه شما بخواهید از این سنگ برای پوشش جایی استفاده کنید؛ برای شما یک مسجد یا حسینیه یا امامزاده را تداعی می نماید. نمی شود کتمان کرد که نیاکان ما برای تزئینات داخلی این زیارتگاهها بهترین مصالح از هر نوع را انتخاب کرده اند و صد البته از سنگها، زیباترین آنها را که مرمر باشد. در گذشتۀ نه چندان دور از سنگ مرمر بعضا در نمای ساختمانها استفاده شده است و همینطور در فضاهای مذهبی در قسمتهای خارجی کمی تا قسمتی به کار رفته است. بررسی این دو کاربرد در نماهای خارجی مشخص می نماید که سنگ مرمر بدرد فضای خارجی نمی خورد و بودن در معرض برف و باران، در محیط باز باعث می شود که مرمر دوام و استحکام خود را از دست بدهد و دچار هوازدگی شود.
هوازدگی در سنگ ساختمانی مرمر به دو صورت سطحی و عمقی اتفاق می افتد. سنگ مرمر در فضای خارجی با مرور زمان دچار هوازدگی سطحی می شود و روی سنگ و قسمت اصلی آن در آب حل شده و در رنگ اصلی و ساب براقیّت خود را از دست می دهد و این رگه های زیبا و نقش های حیرت انگیز در فضای خارجی مانا  نیست. نفوذ آب در رگه های نه چندان محکم مرمر و خوردن قسمت های ضعیف آن و بعضا یخ زدگی و به تبع آن انقباض و انبساط، باعث ترک خوردگی در عمق سنگ مرمر استفاده شده در نما می شود.
حتی در رواقهای حرمهای مطهر قسمت هایی داریم که مسقف هستند، ولی در معرض هوای آزاد قراردارند. مرمرهای به کار برده شده در این فضاها سطح زیبا و درخشش خود را از دست داده اند. پس استفاده از مرمر در فضای خارجی چه به عنوان نما و چه به عناوین دیگر پیشنهاد نمی شود.


مرمر در فضای داخلی:

بیشترین استفاده از سنگ ساختمانی مرمر در ایران در فضاهایی با کاربری مذهبی شده است. این مکان ها دارای مراجعه کننده زیاد و در تماس و لمس بالا می باشد. سنگ مرمر برای چنین فضاهایی امتحان خود را پس داده و این سنگ اصیل و زیبا هرچه قدر پا بخورد براق تر شده و ظاهرش خراب  نمی شود و فقط کمی حالت چرمی پیدا می کند. راجع به زیبایی سنگ مرمر هرچه بگوییم کم است. از لحاظ علم فیزیک ما وقتی جسم را می بینیم که نور از آن شیء به چشم ما می خورد.یعنی چنانچه ما به جسمی نگاه می کنیم و پشت جسم را نمی بینیم، یعنی نور از آن جسم رد نمی شود و ما فقط سطح آن جسم را می بینیم.
حالا وقتی ما به سنگی نگاه می کنیم فقط روی آن را می بینیم و کلاً ضخامت سنگ را که می تواند 2 سانتی متر باشد نمی بینیم. سنگ مرمر نور را از خود عبور می دهد و اتفاقی که می افتد این است که شما وقتی به سنگ ساختمانی مرمر نگاه می کنید، اجزاء و اشکالی را می بینید که مثلا ً در عمق 3 میلیمتری سنگ است و این موضوع به سنگ مرمر یک خاصیت نمایش 3 بعدی می دهد.
البته در معماری قدیم از این خاصیت رد شدن نور استفاده کرده و چنانچه می خواستند از ماده ای استفاده کنند که نور را رد کرده ولی جسم وضوح تصویری نداشته باشد از سنگ مرمر استفاده می کردند. در معماری جدید این استفاده به نوع دیگری شایع شده که چنانچه بخواهند فضایی را به صورت غیر مستقیم روشن کنند و در عین حال منبع نورانی زیبا باشد، از سنگ مرمر استفاده می کنند.
استفاده بسیار فراگیر و امروزی و مهم از سنگ مرمر چیدن سنگ مرمر به صورت بوک مچ (book match) می باشد که قبلا ً به آن اشاره شده است.
سنگ مرمر به خاطر زیبایی خاصی که دارد همواره در مجسمه سازی، کارهای ساختمانی و تزئینی مورد استفاده قرار گرفته است. هنر مندان برجسته ای چون «میکل آنژ» و «لئوناردو داوینچی» در بسیاری از آثار خود از سنگ مرمر استفاده کرده اند. لذا یکی از بهترین کاربردهای سنگ ساختمانی مرمر استفاده از آن در تزئینات و مصنوعات سنگی، گلدانی و کلیه کارهای هنری است که کاربرد داخلی دارد.
هزینه فرآوری سنگ مرمر از معدن تا کارخانه همگی بسیار زیاد است. به علت خرد بودن اکثر معادن مرمر سنگ می بایست با ظرافت و حساسیت خاصی برداشت شود، لذا قیمت تمام شده آن جزو گرانترین سنگ ساختمانی است. در نتیجه معمولاً از این سنگ ساختمانی در متراژ کم ولی با حساسیت و ظرافت و در جای خوب استفاده می شود.


تقریبا ً اکثر خریداران، این نوع از انواع سنگ را بصورت برّاق و صیقلی می پسندند که بسیار بجاست
منبع : واحد علمی گروه مهندسی بازرگانی بهنگام