ن
ویسنده: مهندس وکیلی

نگاهی به چالش های بهره برداری معادن سنگ ساختمانی

استفاده انسان از سنگ ساختمانی و تزئینی سابقه ای به قدمت اولین بناهای ساخته شده به دست بشر دارد. انواع مختلف و متنوع سنگ های تزئینی به لحاظ ساختاری و مشخصات فیزیکی و شیمیایی و نیز از نظر تنوع رنگ و پارامترهای همگن نظیر مقاومت فشاری و جذب آب و مدول الاستیسیته توانسته ضمن جذب سلائق مختلف، نیاز بشر از لحاظ ماندگاری و دیرپایی و استفاده در قسمت های مختلف بنا تامین نماید.از طرفی نگاهی به سنگ و فرآورده های سنگی در قسمت های مختلف یک پروژه در مقایسه با سایر مصالح ساختمانی به کار رفته در یک پروژه حاکی از نقش غیرقابل انکار سنگ در پروژه های ساختمانی و مهندسی است.

بدیهی است با پیشرفت تکنولوژی و تنوع تکثرمصرف سنگ در پروژه ها، روش های استخراج سنگ در معادن و نیز روش های فرآوری سنگ ساختمانی نیز تکامل یافته و به بهبود پیشرفت بشر در علوم مختلف، جایگاه سنگ در پروژه های ساختمانی و حتی سازه های معماری کمک کرده است.

ادامه عمل و در زنجیره فرآیندهای تولید و فرآوری سنگ از معادن تا محل مصرف، چالش ها، تنگناها، محدودیت ها و مشکلات فراوان و جدی فرآوری معدنکاران، کارخانه داران، مصرف کنندگان و تجار وجود دارد که از آن جمله می توان به عدم هماهنگی بخش صنعت و دانشگاه، عدم توجه به کیفیت پایین در محصولات نهایی، عدم تعریف و رعایت استانداردهای مصوب در تولید و فرآوری سنگ و مشکلات فنی معادن از حیث طراحی و برآورد دقیق قیمت تمام شده و عدم استفاده از روش های مناسب کاهش قیمت تمام شده اشاره نموده که این معضلات را می توان در بخش هایی مختلف دسته بندی و تفکیک شده بطور خلاصه به شرح زیر فهرست بندی می گردد.

 

نگاهی به چالشها و الزامات، مقدمات و مراحل بهره برداری معادن سنگ های تزئینی و ساختمانی

  • اکتشافات
    اصلاح ساختار کنونی اکتشاف و تقبل هزینه های اکتشاف معادن توسط دولت در قبال اخذ حقوق دولتی
    کاهش ریسک سرمایه گذاری بخش خصوصی  در اکتشا ف معادن
    تایید گرارش پایان عملیات اکتشاف توسط کارگروه خبره و متخصص متناسب با نوع ماده معدنی قبل از صدور گواهینامه کشف و پروانه بهره برداری و جلوگیری از صرف هزینه غیرکارشناسی در معادن
  1.     انجام مطالعات زمین شناسی و، بررسی تکتونیک، عوارضی زمین شناسی مانند گسل ها، سیستم درزه ها و غیره (دگرشیمی، روراندگر)
  2.     انجام بررسی های مکانیک سنگ و ژئو تکنیک در محدوده سینه کار
  3.     آنالیز و برآورد  و تکنیک ذخیره های زمین  شناسی ، فنی و اقتصادی معدن و برآورد حجم هندسی ذخیره
  4.     انجام مطالعات و اکتشافات مقدماتی و تفصیلی با حجم فیزیکی، زمان و بودجه کافی
  5.     برآورد حجم هندسی ذخیره (شیب، امتداد، ضخامت و عمق رگه یا تود سنگ)
  • طراحی
 
  1.     تهیه نقشه راه و برنامه اجرای عملیات و تنظیم جدول زمانی اجرای مراحل مختلف و cpm
  2.     برآورد بودجه مراحل مختلف
  3.     استفاده از خدمات مهندسین مشاور و مراکز علمی تحقیقاتی دانشگاه ها
  4.     پیشبینی دفتر فنی و اطاق فکر به عنوان مغز متفکر سیستم و هدایت عملیات بر اساس نقشه ها و برنامه های مصو.ب
  5.     تفکیک نقش عوامل فنی موثر در کارگاه و نظارت بر عدم تداخل وظائف استادکار، طراح، مهندس ناظر
  6.     ایجاد واحد تحقیق و توسعه R&D برای بروزرسانی روش ها و تکنیک های تولید
  7.     استفاده از نرم افزارهای تخصصی و مهندسی معکوس برای پیش بینی و طراحی کارهای مختلف عملیات
  • برآورده های اقتصادی
  1.     برآورد هزینه تمام شده هر تن سنگ با احصاء کلیه هزینه ها از جمله هزینه اجاره و استهلاک ماشین آلات
  2.     برآورد درصد تفکیکی هزینه ها از جمله تعمیر و نگهداری و کنترل افزایش یا کاهش هزینه ها نسبت به استاندارد و پایه
  3.     برآورد موقعیت سنگ در بازار هدف در مقایسه با معادن مشابه و رقیب و تعیین قیمت فروش سنگ در درجات مختلف
  4.     برآورد سود حاصل از سرمایه گذاری و تنظیم جداول توجیه اقتصادی طرح و تعیین نرخ بازگشت سرمایه با توجه به جداول استهلاک و NPV
  5.     تنظیم شبکه فروش داخلی و صادراتی
  6.     توجه به عوامل موثر فروش از جمله: کیفیت محصول و QC ، حجم تولید و کاهش قیمت تمام شده، رقابت، سابقه و اعتبار، رعایت استاندارد و ایجاد برند، تبلیغات، زمان و سابقه فروش
  • برنامه کاهش قیمت تمام شده و افزایش تولید و. راندمان
  1.  
  2.     کنترل کیفیت (QC) محصولات و جلوگیری از افزایش ضایعات
  3.     تنظیم برنامه تولید بر اساس نقشه راه و طراحی اولیه
  4.     نظارت بر نحوه بازسازی و تعمیرات ماشین آلات فرسوده و معیوب و کنترل کارکرد دستگاهها
  5.     برآورد سرویس های مورد نیاز دستگاه ها و کنترل سروویس های فنی انجام شده مانند دیسک برش، جرثقیل و ...
  6.     برآورد و امکان سنجی استفاده از تکنیک های مدرن و مقرون بصرفه استخراج
  7.     توجه به حذف تدریجی و امکان پذیر دستگاههای دیزلی از مدار تولید
  8.     برنامه ریزی جهت استفاده بهینه از لاشه های معدن و ایجاد ارزش افزوده با فرآوری مجدد و کاهش ضایعات
  9.     افزایش راندمان تولید با کاورینگ، آتل بندی، تزریق رزین به کوپ قبل از حمل و فرآوری
  10.     پرهیز از مدیریت مبتنی بر آزمون و خطا
  11.     حضور یک مهندس ناظر مقیم برای نظارت بر روند اجرای امور تو.لید بر اساس طرح مصوب و ایجاد هماهنگی بین عوامل فنی و پشتیبانی کارگاه
  12.     نظارت بر هزینه های جاری معدن و مقایسه ماهانه و بررسی علل افزایش و یا کاهش هزینه ها
  13.     کنترل آمارها و شاخص تولید با استفاده از نمودارهای آماری مقایسه ای برای نظارت بر روند تولید
  14.     پیش بینی بازدیدهای فصلی برای سرپرست تولید، مهندس ناظر، و استاد کار از معادن مشابه برای تبادل اطلاعات و تجارب
     
  • امور حقوقی
 
  1.     اطلاع و آگاهی از قوانین و آیین نامه ها و. ضوابط
  2.     اشراف و تسلط به حقوق قانونی بهره بردار
  3.     نحوه حل تعارض بهره بردار با سازمان های دولتی
  4.     چگونگی تعامل با معارضین محلی و مالکین اراضی و مراتع مجاور
  5.     نحوه تنظیم روابط مالی و حقوقی شرکاء و سهامداران معدن
  6.     حل اختلافات معادن با محدوده ها و معادن مجاور
  7.     تنظیم مقررات و تصویب قوانین بر اساس واقعیت های موجود در معادن و پرهیز از تصویب و ابلاغ قوانین و دستورالعمل های خلق الساعه، ناکارآمد و ناپایدار (از جمله می توان به عدم شفافیت قانون معادن و ارجاع تصمیم گیری در حدود 30 معدن به دستورالعمل ها و بخش نامه های صادره اشاره نمود)
  8.     تفکیک نقش و وظائف و مسئولیت های مدیر و مالک معدن
  9.     تشکیل واحد مشاوره حقوقی جهت ارائه خدمات مشاوره و کارشناسی به معادن
منبع : واحد علمی گروه مهندسی بازرگانی بهنگام